Otizmli Çocukların Kardeşleri: Duygusal İhtiyaçlar, Kaygılar ve Aile İçi Denge Rehberi
Kardeşlerin Yaşadığı Karmaşık Duygular
Otizmli bir kardeşe sahip olan çocuklar yaşlarına göre çok derin ve çelişkili duygusal süreçlerden geçerler:
İhmal Edilmişlik Hissi: Anne babanın sürekli kardeşle hastaneye, terapiye gitmesi ve kardeşin en ufak bir başarısının büyük kutlamalara dönüşmesi, diğer çocukta 'Ben görünmezim' hissi yaratabilir.
Utanç ve Sosyal Çekingenlik: Kardeşin sokakta veya arkadaşlarının yanında sergilediği öfke nöbetleri veya ses çıkarma davranışları ergenlik çağındaki kardeşte sosyal utanç ve akranlarından kaçınma yaratabilir.
Görünmez Suçluluk: 'Ben sağlıklıyım ama kardeşim değil' düşüncesi veya kardeşe duyulan anlık öfke sonrasında yaşanan yoğun suçluluk duygusu.
Gelecek Kaygısı: 'Annem babam yaşlandığında ya da öldüğünde kardeşime ben mi bakacağım?' korkusu kardeşlerin omuzlarına erken yaşta binen ağır bir yüktür.
Tipik gelişim gösteren çocuğunuza kardeşinin bakım sorumluluğunu (altını değiştirme, sürekli gözetleme) bir ebeveyn gibi yüklemeyin. O bir çocuktur ve kendi çocukluğunu doyasıya yaşama hakkına sahiptir.
Aile İçi Dengeyi Korumak İçin 4 Pratik Adım
1. Birebir Özel Zaman Yaratın: Her ebeveyn, haftada en az bir kez 1-2 saatini otizmli kardeşi evde bırakarak diğer çocukla baş başa geçirmelidir. Bu zaman diliminde otizmden hiç bahsedilmemeli, sadece o çocuğun ilgi alanlarına odaklanılmalıdır.
2. Otizmi Yaşına Uygun Dürüstlükle Anlatın: Kardeşin durumunu bir sır gibi saklamayın. Yaşına uygun kitaplar ve pedagojik açıklamalarla kardeşinin beyninin farklı çalıştığını, bazı seslerin onu korkuttuğunu somutlaştırarak anlatın.
- Öfkesine İzin Verin: Çocuğun kardeşi tarafından oyuncağı kırıldığında öfkelenmesi doğaldır. 'O hasta, sen idare et' diyerek duygusunu bastırmayın; 'Çok emek verdiğin kule yıkıldığı için kızmakta çok haklısın' diyerek duygusunu onaylayın.
- Kendi Alanını Koruyun: Tipik çocuğun kendi odasında kardeşinin girmesine izin verilmeyen kilitli/güvenli bir özel alanının olması, özel eşyalarının korunmasını sağlar.
- Gelecek Planlarını Açıkça Konuşun: Anne baba olarak kardeşin gelecekteki bakımı için kurumsal ve yasal planlamaları yaptığınızı ve bu yükün onun omuzlarına yıkılmayacağını netleştirin.
Sonuç ve Değerlendirme
Otizmli bir kardeşle büyümek, doğru rehberlikle yönetildiğinde çocuğu olağanüstü empatik, hoşgörülü, mücadeleci ve duyarlı bir bireye dönüştüren eşsiz bir hayat okuludur.
Sıkça Sorulan Sorular
Kardeş diğer çocuk gibi davranmaya (gerileme göstermeye) başlarsa ne yapılmalıdır?
Bazen kardeş ilgi çekebilmek için bebeksi konuşma veya altına kaçırma gibi regresif davranışlar sergileyebilir. Bu davranışları cezalandırmak yerine, ona duyulan sevgi ve ilginin koşulsuz olduğu hissettirilmeli ve olgun davranışları özel olarak takdir edilmelidir.
Kardeşler için destek grupları var mıdır?
Evet, dünyada 'Sibs' (Siblings) olarak bilinen kardeş destek atölyeleri bulunmaktadır. Çocuğun kendisiyle aynı duyguları paylaşan diğer akranlarıyla buluşması yalnızlık hissini tamamen ortadan kaldırır.