Otizmde RAM, ÇÖZGER ve MEB Okul Süreçleri: Ailelerin Bilmesi Gereken Tüm Yasal Aşamalar
1. Aşama: ÇÖZGER (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu) Alma
2019 yılından itibaren 18 yaş altı çocuklar için eski 'engelli sağlık kurulu raporu' kaldırılmış, yerine ÇÖZGER getirilmiştir. ÇÖZGER, çocuğun engel yüzdesini değil, hangi alanlarda ne düzeyde desteğe ihtiyacı olduğunu belirler.
Başvuru: Sağlık Bakanlığı'na bağlı yetkili devlet veya üniversite hastanelerinden MHRS üzerinden Çocuk Psikiyatrisi Sağlık Kurulu randevusu alınır.
Değerlendirme: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı hekimi başkanlığında Çocuk Nörolojisi, Kulak Burun Boğaz, Göz ve Ortopedi gibi ilgili branş hekimleri çocuğu muayene eder.
Rapor Çıkışı: Rapor heyet tarafından onaylandıktan sonra e-Devlet ve e-Nabız sistemine yüklenir. Rapor süresi çocuğun durumuna göre genellikle 1, 2 veya 3 yıl süreli verilir.
Raporda 'Özel Gereksinimi Vardır (ÖGV)', 'Hafif Düzeyde ÖGV', 'Orta Düzeyde ÖGV', 'İleri Düzeyde ÖGV', 'Çok İleri Düzeyde ÖGV', 'Belirgin Düzeyde ÖGV' ve 'Özel Koşul Gereksinimi Vardır (ÖKGV)' kategorileri yer alır. ÖKGV kategorisi ÖTV muafiyeti ve evde bakım aylığı gibi haklarda belirleyicidir.
2. Aşama: RAM (Rehberlik ve Araştırma Merkezi) Süreci
Hastaneden alınan ÇÖZGER raporu tek başına özel eğitime başlamak için yeterli değildir. Bu raporla birlikte Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilçe RAM merkezine başvurulmalıdır.
RAM Başvurusu: MEBBİS RAM Randevu sistemi üzerinden ikametgahın bağlı olduğu ilçe RAM'dan randevu alınır. ÇÖZGER raporu, kimlik belgeleri ve varsa okul gözlem formu ile gidilir.
Eğitsel Değerlendirme: Özel eğitim öğretmenleri çocukla birebir performans değerlendirmesi yaparak eğitsel hedefleri belirler.
- Destek Eğitim Raporu: Çocuğun MEB onaylı bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde ayda 8 seans bireysel (ve 4 seans grup) ücretsiz eğitim almasını sağlar. Ücret doğrudan devlet tarafından karşılanır.
- Eğitsel Değerlendirme ve Yerleştirme Kararı: Okul çağına gelen çocuklar için hangi eğitim ortamına gideceklerini belirleyen resmi karardır.
3. Aşama: MEB Okul Yerleştirme Türleri
RAM Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu çocuğun performansına göre 3 farklı okul modelinden birine yönlendirme yapar:
Tam Zamanlı Kaynaştırma / Bütünleştirme: Çocuğun akranlarıyla birlikte genel eğitim okulundaki normal bir sınıfta eğitim almasıdır. En çok tercih edilen ve gelişimsel faydası en yüksek modeldir.
Özel Eğitim Sınıfı: Genel eğitim okulu bünyesinde, mevcudu 4-6 öğrenciyi geçmeyen ve özel eğitim öğretmenlerinin ders verdiği ayrı sınıflardır.
Özel Eğitim Uygulama Okulu: Daha yoğun desteğe ihtiyaç duyan (Düzey 3) otizmli çocukların bağımsız yaşam becerilerini geliştirmeye odaklanan özel müstakil okullardır.
Sonuç ve Değerlendirme
Devletin sunduğu haklar bir lütuf değil, anayasal bir güvencedir. Okullarda veya merkezlerde hak kaybına uğradığınızı hissettiğinizde İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Özel Eğitim Şubesi'ne resmi dilekçe ile başvurma hakkınız mevcuttur.
Sıkça Sorulan Sorular
Devlet okulunda müdür kaynaştırma öğrencisini kaydetmeyi reddedebilir mi?
Kesinlikle HAYIR. 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında KHK ve MEB Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği uyarınca, RAM tarafından tam zamanlı kaynaştırma kararı verilen bir öğrenciyi hiçbir okul idaresi reddedemez. Bu durum yasal suç teşkil eder.
Kaynaştırma öğrencisine sınavlar nasıl uygulanır?
Kaynaştırma öğrencileri için hazırlanan BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı) doğrultusunda sınav soruları çocuğun seviyesine göre uyarlanır. Ek süre verilir, gerekirse okuyucu/kodlayıcı öğretmen atanır ve çocuk genel sınıf sınavından muaf tutulup BEP hedeflerinden notlandırılır.